May 24, 2017 in Leren Organisatieontwikkeling

Knelpunten oplossen binnen maatschappelijke vraagstukken

Gedragsverandering stimuleren bij professionals

Beeld je eens in: een statushouder die gevlucht is uit zijn thuisland komt terecht in een nieuw land met nieuwe taal, gebruiken en wet- en regelgeving. Je dromen en vragen zijn niet veranderd, maar je context wel. Hoe wordt dit nieuwe land je thuis? Zowel emotioneel als praktisch?

De integratie van statushouders is een complex maatschappelijk vraagstuk. Integratie, taal, gezondheid, opvoeding, psychische klachten, huisvesting, werk: hoe bouw je een nieuw leven op? Die complexiteit is een enorme uitdaging voor professionals die werken met statushouders. Hoe ga je als arts, psycholoog, maatschappelijk begeleider of tandarts om met deze vraagstukken? In welke mate moet je de culturele achtergrond van de statushouder kennen? Wat doe je met je eigen (voor)oordelen? Hoe help je iemand echt?

Te veel betrokkenheid?

Professionals lopen vaak tegen de complexiteit van het probleem aan. Dat komt doordat er veel zaken spelen waar de professional geen invloed op heeft. Denk aan huisvesting, regelgeving en samenwerking in de keten. Als professional kun je al je aandacht en energie verliezen in deze zaken. Juist enorme betrokkenheid kan leiden tot het te veel zien van statushouders als ‘slachtoffer’ en niet meer als individu. Net als jij en ik, met onze eigen verlangens, gebruiksaanwijzingen en gekke trekjes. Als professional kun je juist effectief zijn door even achterover te leunen, door niet te gaan redden, maar te reflecteren.

Soortgelijke dilemma’s kwamen naar voren bij de ontwikkeling van het programma Jongeren op Gezond Gewicht. Hoe begeleidt een professional jongeren naar een gezonde levensstijl zonder daar zelf met een gekleurd beeld naar te kijken? Wat is normaal qua eten? Hoe verhoudt zich dat met bewegen? Wat doen ouders en scholen? Wie signaleert overgewicht? Hoe pak je dat aan? Wederom een maatschappelijk vraagstuk met vele ingangen en partijen, waarbij het de kunst is om je als professionals niet te laten verlammen door de complexiteit.

Bewust zijn van je eigen rol

Achterover leunen als professional, dat is een echte gedragsverandering. Sommige professionals erkennen dat dat nodig is. Anderen zijn zo druk bezig om statushouders te helpen, dat ze onvoldoende tijd hebben om hierop te reflecteren. Ik hoorde laatst een professional zeggen: “We willen te veel he? Daarmee helpen we eigenlijk helemaal niet!” Dat is precies waar het om gaat. Hoe kan je als professional stilstaan en iedere keer weer denken: wat kan ik bijdragen en hoe kan trots zijn op wat ik wel kan bereiken?

Te weinig inzoomen op de professional zelf

Als ik professionals direct vraag wat hen in hun dagelijkse praktijk zou kunnen helpen, benoemen ze vaak meer kennis en achtergrondinformatie. Maar dat zou maar heel beperkt bijdragen aan de gedragsverandering! Daarom zoomen we echt in op de invloedsfeer van de professional en welke attitude en welk gedrag effectief zijn bij het werken met statushouders:

  • Welke mechanismen zitten er in de professional? Welke helpen en welke blokkeren?
  • Hoe vertaal je bestaande behoeftes naar nieuw gedrag?
  • Hoe kun je de professional verleiden om te starten met nieuwe gewoontes?
  • Welke stappen kan hij zetten waar hij eerst niet aan dacht?
  • Hoe begin je bij jezelf en hoe houd je het klein?
  • Welk effect kun je hebben op een ander individu?

Als het kwartje valt…

Soms zie ik ineens het kwartje vallen bij een professionals. Aan de ene kant is het een open deur als ik zeg dat de professional zich te veel emotioneel betrekt bij de patiënt of cliënt. Aan de andere kant zie ik vaak een zucht van verlichting als ik dit benoem als oorzaak van problemen rond maatschappelijke vraagstukken. “Oh daar was ik mij niet van bewust met mijn positieve intenties.” Misschien moet een professional juist eens minder zijn best doen. Een stap terug doen en de neutraliteit terugpakken. Kijken hoe hij of zij binnen het eigen vakgebied dat stapje kan zetten om van betekenis te zijn.

Leeroplossingen kunnen bijdragen aan dat kwartje

Wat voor dingen kunnen nu echt een bijdrage leveren? Op dit moment denken we aan een combinatie van tools op een interactieve website. Tools, zoals portretten en casuïstieken, verleiden de professional om bij zichzelf te beginnen en de statushouders als individu te zien. Met daarbij praktische handvatten en voorlichtingsmaterialen om complexe problemen klein en concreet te maken.

Toepasbaar op andere maatschappelijke vraagstukken?

Wij zijn zelf  aan het puzzelen of dit mechanisme speelt bij meerdere maatschappelijke vraagstukken. Wanneer ik denk aan maatschappelijke vraagstukken waar ik zelf een bijdrage aan zou willen leveren zijn dat:

  • De eenzaamheid bij ouderen. Hoewel zij wellicht niet meer het tempo of de digitale middelen hebben, is er zoveel wijsheid bij deze mensen aanwezig die we niet gebruiken. Terwijl zij in een sociaal isolement raken.
  • Middelbare scholieren die zich niet geprikkeld voelen op school. Ik zou iets willen bedenken om hen bij maatschappelijke vraagstukken te betrekken om ze terug naar de samenleving te halen.
  • Mensen binnen de schuldenproblematiek. Zij krijgen zoveel informatie naar zich toe dat dit eigenlijk teveel is omdat ze puur met overleven bezig zijn. Ik zou graag een oplossing bedenken om bij hen weer ruimte in het hoofd te creëren.

Ook eens sparren over maatschappelijke vraagstukken?

Neem dan contact op via e-mail of 020 770 4043.

Updates?

Blijf op de hoogte van onze ontwikkelingen.

Meer weten?
Afspraak maken?

Danaë B.V. John M. Keynesplein 12-46 1066 EP Amsterdam